انتخاب چسب در سنگ محور بر اساس کاربرد
برای سنگهای بزرگ و صنعتی مورد استفاده در دستگاههای سنگزنی محور ثابت، انتخاب «چسب» یا «باند» نقش حیاتی دارد. این چسب، دانههای ساینده را در کنار هم نگه میدارد و تعیینکننده بسیاری از خواص سنگ از جمله سختی، سرعت مجاز، مقاومت در برابر ضربه و نوع مواد قابل سنگزنی است. باندها انواع مختلفی دارند که هر کدام برای کاربردی خاص طراحی شدهاند
برای سنگهای بزرگ و صنعتی مورد استفاده در دستگاههای سنگزنی محور ثابت، «باند» یا «چسب» نقش حیاتی دارد. این چسب، دانههای ساینده را در کنار هم نگه میدارد و تعیینکننده بسیاری از خواص سنگ از جمله سختی، سرعت مجاز، مقاومت در برابر ضربه و نوع مواد قابل سنگزنی است. باندها انواع مختلفی دارند که هر کدام برای کاربردی خاص طراحی شدهاند.
نقش تخلخل: تخلخل ذاتی در باند ویتریفاید و تخلخل طراحیشده در باند رزینوید، فضایی برای دفع برادهها و انتقال خنککننده فراهم میکند و از گیرکردن سنگ جلوگیری مینماید.
در ادامه، مهمترین باندهای مورد استفاده در سنگهای محور معرفی و مقایسه شدهاند. این سنگها عمدتاً در فرآیندهای سنگزنی سطحی، استوانهای و سنترلس به کار میروند.
| نوع باند (چسب) | مواد تشکیلدهنده اصلی | ویژگیهای کلیدی | محدوده سرعت عملیاتی رایج | کاربردهای متداول در سنگهای محور |
| ویتریفاید (Vitrified) یا سرامیکی | خاک رس، فلدسپات و سیلیکاتها | سخت و صلب، پایداری ابعادی عالی، تخلخل طبیعی، مقاومت حرارتی بالا، شکننده در برابر ضربه. | ۲۵ تا ۳۵ متر بر ثانیه (حداکثر ایمن تا ۴۵ m/s) | سنگزنی دقیق فولادهای آنیل، چدن، HSS و سوپرآلیاژها روی ماشینهای سنگ محور ثابت و استوانهای. |
| رزینوید (Resinoid) یا فنولیک | رزینهای مصنوعی فنول-فرمالدئید | انعطافپذیر و مقاوم به ضربه، قابلیت کار در سرعت بالا، مکانیزم خودتیزشوندگی. | معمولی: ۵۰-۶۰ m/s. تقویتشده: تا ۸۰-۱۰۰ m/s. | سنگزنی خشن فولادهای سختکاری شده، برادهبرداری سنگین (Snagging)، دیسکهای برش پرسرعت روی ماشینهای بزرگ. |
| لاستیکی (Rubber) | لاستیک طبیعی یا مصنوعی | انعطافپذیری بسیار بالا، قابلیت ایجاد پرداخت سطحی بسیار صاف. | پایینتر از باندهای رزینوید و ویتریفاید. | سنگهای مخصوص پرداخت نهایی و سنگزنی دقیق در برخی کاربردهای صنعتی خاص. |
| فلزی (Metallic) | مس، قلع، برنز یا سایر آلیاژهای فلزی | استحکام و هدایت حرارتی بسیار بالا، دوام فوقالعاده. | بسته به طراحی | سنگهای ابرساینده الماس و CBN برای ماشینکاری مواد بسیار سخت مانند کاربید تنگستن، سرامیک و کامپوزیتها. |
مقایسه سنگهای با چسب رزین ویتریفاید (Vitrified Bond) و چسب رزینوید (Resinoid Bond)
| ویژگی | چسب ویتریفاید (Vitrified / شیشهای) | چسب رزینوید (Resinoid / رزینی) |
| جنس و فرآیند تولید | مخلوطی از فلدسپات، کوارتز و خاک رس که در کوره و در دمای ~۱۳۰۰°C پخته میشود (مشابه تولید سرامیک). | از رزینهای مصنوعی (عمدتاً فنولیک) تحت فشار و حرارت نسبتاً پایین (~۱۸۰°C) پرس میشود. |
| سختی و استحکام | بسیار سخت، صلب و شکننده. هندسه خود را به excellent حفظ میکند. | نسبتاً انعطافپذیر و مستحکم. در برابر ضربه مقاومت بهتری دارد. |
| حساسیت به شوک | بسیار حساس به ضربه و شوک حرارتی (تغییر ناگهانی دما). ممکن است ترک بخورد. | مقاومت خوب در برابر شوک و ضربه. |
| مقاومت حرارتی | مقاومت حرارتی بسیار بالا. خواص خود را در دماهای بالا حفظ میکند. | مقاومت حرارتی پایینتر. رزین در دمای بالا (~۱۵۰-۲۰۰°C) شروع به کربنیزه شدن و تخریب میکند. |
| تخلخل (Porosity) | تخلخل ذاتی و طبیعی دارد که برای دفع براده و عبور خنککار عالی است. | تخلخل کمتری دارد و معمولاً برای ایجاد فضای خالی، مواد پرکننده به آن اضافه میشود. |
| سرعت مجاز کاری | سرعتهای بالا (حتی تا ۱۴۰ متر بر ثانیه در کاربردهای پیشرفته). استاندارد معمول برای سنگهای بزرگ محور ~۳۳-۴۵ m/s. | سرعتهای بسیار بالا (مخصوصاً در سنگهای برش و ساب کوچک). تا ۱۰۰ m/s نیز میرسد. |
| صدا و لرزش | معمولاً صدای نرمتر و لرزش کمتری دارد (به دلیل میرایی بهتر). | ممکن است در سرعتهای بسیار بالا صدای بیشتری تولید کند. |
جمعبندی نهایی و انتخاب بین این دو
انتخاب چسب در سنگ محور بر اساس عملیات: انتخاب بین باند ویتریفاید و رزینوید اغلب بستگی به نوع عملیات دارد.
از باند ویتریفاید برای عملیات دقیق با عمق برش کم و پیشروی آهسته استفاده میشود تا دقت و پرداخت عالی حاصل شود. در مقابل، رزینوید برای برادهبرداری زیاد و سریع (خشنکاری) روی همان مواد سخت مناسبتر است.
اگر دقت پرداخت وسطح نهایی مورد نظر باشد و دستگاه ثابت باشد، باند سرامیک انتحاب نهایی است.
اگرعمق برش کم و پیشروی آهسته است تا حرارت و فشار کنترل شود و از سوختن فولاد جلوگیری گردد بهترین انتخاب باند سرامیکی میباشد.
اکر بار ضربه ای وابزارهای دستی و سرعت بالا باشد باند رزینوید انتخاب برتر است
اولویت ایمنی و راهنمای سازنده: مهمترین مرجع برای پارامترهای کاری هر سنگ، برچسب و کاتالوگ فنی سازنده است. حداکثر سرعت درجشده (بر حسب متر بر ثانیه یا RPM) که بر اساس استانداردهایی مانند EN 12413 تعیین میشود، هرگز نباید نقض شود.